Over Athenaeumcollecties

Op deze website kun je ruim 2000 gedigitaliseerde objecten uit de collecties van de Athenaeumbibliotheek raadplegen.

Onder het kopje 'Collecties' vind je de Digitale collecties, die zijn onderverdeeld in deelverzamelingen Middeleeuwse handschriften, Atlassen en kaarten, Oude gedrukte werken, enzovoort. Veel digitale objecten zijn voorzien van Extra informatie zoals artikelen of transcripties, die apart zijn opgenomen maar wel onderling verwijzen naar elkaar. Daarnaast vind je hier twee Databases met informatie over schrijvers en drukkers die in Deventer actief zijn of zijn geweest. De deelverzamelingen en databases zijn vanaf de homepagina ook rechtstreeks te bereiken door op de tegels te klikken.

Met behulp van de zoekfunctie kun je alle collecties en databanken tegelijk doorzoeken of een zoekactie per deelverzameling verrichten. Je kunt zoeken naar woorden uit de titel, auteurs, plaatsnamen, enzovoort. De resultaten kunnen verkleind worden door te filteren op een bepaalde collectie, auteur of publicatiejaar.

De volledige collectie van de Athenaeumbibliotheek (circa 270.000 exemplaren) is te vinden in onze lokale catalogus. Deelcollecties zijn ook ontsloten in een aantal (inter)nationale databases. Een overzicht daarvan is te vinden op de website van de Athenaeumbibliotheek. Ongeveer 5000 boeken uit de Athenaeumbibliotheek zijn met de KB en Google gedigitaliseerd. Die zijn te raadplegen via de lokale catalogus en via Delpher.

De Athenaeumbibliotheek

De eeuwenoude Athenaeumbibliotheek, gesticht in 1560, is de oudste stadsbibliotheek van Nederland. In 1560 kocht het Deventer stadsbestuur voor 102,5 goudgulden het boekenbezit van Pastoor Phoconius. De pastoor, wiens echte naam Jan Willemszoon Bruinvis luidde, was kort daarvoor overleden. Nog datzelfde jaar gaf het stadsbestuur opdracht om ‘voir deze Stadtsboecken’ een kast te maken. Met die eerste boekenkast ontstond de Stadsbibliotheek van Deventer. In 1598 werd een 'liberie' ingericht in de kapel van het voormalige Heer Florenshuis, waar de stadsboeken met de geconfisqueerde boeken uit katholieke instellingen werden verenigd.

Nadat in 1630 het Athenaeum Illustre was opgericht, werd de Stadsbibliotheek tevens de bibliotheek van deze school. Dat verklaart onze huidige naam. Toen in 1820 de bibliotheek van de Gelderse Academie uit Harderwijk naar Deventer werd overgebracht, verdrievoudigde de collectie en werd een nieuwe bibliotheek in het Stadhuis ingericht. Tegenwoordig vergadert de gemeenteraad in de oude bibliotheekzaal. De Athenaeumbibliotheek is sinds 1972 gehuisvest in de panden van het Buiskenshuis, een voormalig zusterhuis van de Moderne Devotie. In 2016 zijn de Athenaeumbibliotheek en de Openbare Bibliotheek Deventer samengegaan in één organisatie.

Collecties

De boekenschat die in de depots van de Athenaeumbibliotheek wordt bewaard, bevat 20.000 oude gedrukte boeken (tot 1800) en 170 middeleeuwse handschriften. De collectie bestrijkt in principe alle wetenschapsgebieden die in de loop der eeuwen zijn verzameld, maar vooral de geesteswetenschappen. In 1820 werd de collectie verrijkt met onder meer medische werken, atlassen en tientallen Arabische en Aziatische geschriften uit de bibliotheek van de Gelderse Academie. Speerpunten die de Athenaeumbibliotheek uniek maken, zijn de verzameling boeken van en over Deventer, Overijssel en de Moderne Devotie. In het huidige verzamelbeleid wordt de nadruk gelegd op deze drie speerpunten, die elk van groot cultuurhistorisch belang zijn:

• Deventer. De stad kent een rijke geschiedenis: Deventer is de 1250 jaar oude Hanzestad waar de Nederlandse boekdrukkunst al vroeg op gang kwam. Daarmee werd Deventer een van de belangrijkste drukkerssteden van Nederland en heeft de stad zichzelf op de kaart gezet, ook als handelsstad. Daarom wordt in het bijzonder aandacht geschonken aan de verzameling Deventer drukken. Verder verzamelen we Deventer auteurs en boeken over de geschiedenis van Deventer.

• Overijssel. De collectie van de Athenaeumbibliotheek is vanouds verbonden aan Overijssel. Lange tijd was de Athenaeumbibliotheek de wetenschappelijke steunbibliotheek voor de provincie Overijssel. In de collectie ligt de nadruk op de geschiedenis van Overijssel in brede zin. Ook bewaren we de Collectie Hartong met Overijsselse drukken en de Bibliotheek van de VORG.

• Moderne Devotie. Deze religieuze hervormingsbeweging is in de tweede helft van de veertiende eeuw ontstaan en heeft een belangrijke rol gespeeld in de handschriftenproductie in Deventer. De collectie bevat ca. 100 handschriften die afkomstig zijn uit de broeder- en zusterhuizen die in Deventer gevestigd waren. Daarnaast is een grote collectie over de moderne devotie aangelegd.